وقتی آب گلآلود وارد پمپ میشود، چه بلایی سرش میآید؟
وقتی آب گلآلود وارد پمپ میشود، چه بلایی سرش میآید؟
اثرات مخرب آب گلآلود و حاوی ذرات معلق بر پمپ آب. بررسی فرسایش، گیرپاچه شدن و نابودی قطعات داخلی پمپ هنگام ورود گل و لای.
پمپهای سانتریفیوژ برای تمیز کردن آب ساخته شدهاند، نه برای پمپاژ گل و لای. با این حال، در بسیاری از پروژهها (مثلاً چاههای عمیق نیمهکمعمق، حفرههای انباری، یا استخرهای شسته نشده)، آب گلآلود وارد پمپ میشود. حتی اگر پمپ دقایقی در این آب کار کند، آسیبهای جبرانناپذیری به آن وارد میشود. وقتی آب گلآلود وارد پمپ میشود، چه بلایی سرش میآید؟ در این مقاله به آناتومی خرابی ناشی از گل میپردازیم.
ساییدگی مکانیکی (Abrasiveness)
گل و لای در واقع ذرات بسیار ریز خاک و شن هستند. وقتی این ذرات با سرعت بالا (مثلاً ۳۰۰۰ دور در دقیقه) بین پروانه و حلزونی عبور میکنند، مثل سنباده عمل میکنند. این فرایند باعث میشود که ریزترین مجاری و کانالهای پمپ ساییده و بزرگ شوند. نتیجه این کار افت شدید دبی و فشار است. پمپی که روزی ۵۰ متر هد میداد، به زودی به ۲۰ متر کاهش مییابد چون آب از بین سوراخهای سایشیافته به جلو میلغزد.
گیرپاچه شدن پروانه (Jamming)
پروانههای چدنی دقیق طراحی شدهاند. اگر تکه سنگ یا گوله گل بزرگ وارد پمپ شود، در فضای باریک بین پروانه و حلزونی گیر میکند. این “گیرپاچه شدن” در لحظهای که رخ میدهد، شفت را متوقف میکند اما موتور همچنان نیرو میدهد. این باعث شکستن شافت، خرابی یاتاقانها و در مواردی سوختن موتور در عرض چند ثانیه میشود. صدای ناگهانی و تیز و توقف پمپ نشانه این است که ذرهای در آن گیر کرده است.
خرابی زودرس یاتاقانها
ذرات گلآلود نه تنها به پروانه آسیب میزنند، بلکه اگر به سمت یاتاقانها نفوذ کنند، مثل سم عمل میکنند. گل و لای روانکننده (گریس) یاتاقانها را شسته و جای خود را میگیرند. یاتاقانی که گریس ندارد، داغ میشود و گیر میکند. پس از مدتی، حتی اگر گلولای از پمپ بیرون رفته باشد، یاتاقانها خراب شدهاند و پمپ لرزش میکند.
رسوب در مجاری سردکن
در پمپهای دمنده یا پمپهای الکتریکی خشک، آب گلآلود باعث رسوب در مجراهای خنککننده موتور میشود. وقتی این مجاری بسته شوند، موتور دیگر نمیتواند خود را خنک کند و داغ میشود و میسوزد. خطرناکترین تاثیر آب گلآلود روی پمپهای موتورخشک دقیقا همین نقطه است.
راهکارها: پمپهای “Vortex”
اگر مجبورید آب گلآلود پمپاژ کنید، باید از پمپهای “وورکس” (Vortex) استفاده کنید. در این پمپها، پروانه در یک حفره بیرون از جریان اصلی میچرخد و با ایجاد چرخش، آب را به بیرون هل میدهد. در این طراحی، آب مستقیما از بین تیغههای پروانه عبور نمیکند و اگر جسم سخت باشد، پمپ را نمیسوزاند و فقط از کنارش رد میشود. این پمپها برای چاههای گلآلود بسیار عالی هستند.
نتیجهگیری
آب گلآلود مثل سم برای پمپهای معمولی است. اگر به طور اتفاقی وارد شد، سریعاً پمپ را خاموش کنید و تمیزش کنید. اگر کاربری شما دائماً با آب گلآلود است، هرگز پمپ معمولی نخرید. از پمپهای مخصوص گل و لای (وورکس یا پمپهای چاهی با پروانههای مقاوم و فاصلهبندی زیاد) استفاده کنید تا از هدر رفتن سرمایه جلوگیری کنید.
