
چرخ دنده دبل هلیکال
این چرخدنده که به هلیکال دوتایی نیز معروف است از دو دنده هلیکال چپگرد و راستگرد ساخته شده است. زاویه دندانههای این دو چرخدنده با هم برابر است و برای انتقال نیرو بین دو شفت موازی استفاده میشوند. استحکام بالا، رزونانس کم و توانایی بالا در مهار بار محوری از جمله مزایای این دندههاست. به دلیل فرایند پیچیده و دشواری ساخت، این دندهها قیمت بالایی نیز دارند.
چرخدنده مخروطی
این نوع دنده دارای دندههای مخروطی است. از دنده مخروطی برای انتقال حرکت و تغییر سرعت بین دو محور که بر هم عمود هستند استفاده میشود. معمولاً در گیربکسها و مکانیسمهایی که نیاز به تغییر سرعت و جهت در یک زاویه خاص دارند، قابل استفاده است. ظاهر مخروطی شکل دارد و همانند مشکلات چرخ دنده ساده، دندانهها به یک باره با هم درگیر می شوند.
سه نوع چرخ دنده مخروطی برای گیربکسهای صنعتی تولید میشوند:
چرخدنده مخروطی راست دندانه
چرخدنده مخروطی مارپیچ
چرخدنده مخروطی هیپوئید
چرخ دنده حلزونی
این نوع دنده دارای ساقه حلزونی با پیچش است. در انتقال حرکت و قدرت بین دو محور عمودی کارایی دارد. طراحی خاص ساقه حلزونی، سبب توانایی انتقال نیروی بالا و تغییر زاویه بین دو محور میشود. دنده حلزونی برای کاربردهایی که نیاز به انتقال قدرت بدون احتیاج به بازسازی مکانیسم دنده دارند مناسب است. وقتی نیاز به کاهش زیاد دنده باشد از این چرخ دندهها استفاده میشود. این چرخ دندهها با کاهش سرعت، گشتاور را به مقدار زیادی افزایش میدهند.
یکی از مهمترین ویژگیهای این قطعات، توانایی انتقال نیرو از حلزون به چرخ حلزون است. در واقع طوری این دندهها طوری طراحی میشوند که چرخ حلزون قادر به چرخاندن حلزون نباشد.
این ویژگی را ویژگی خودترمزی مینامند. هرچه زاویه پیشروی در حلزون کمتر باشد این خاصیت پررنگتر میشود. از پررنگترین معایب این چرخ دندهها نیز راندمان کمتر و اصطکاک زیاد آنها را میتوان نام برد. همچنین اصطکاک زیاد در حین کار باعث میشود نیاز به روانکاری بیشتری پیدا کنند تا عملکرد مناسبی ارائه دهند.