چرا بعضی پمپها همیشه میسوزند حتی با برق استاندارد؟
چرا بعضی پمپها همیشه میسوزند حتی با برق استاندارد؟
برخی پمپها به طور مکرر میسوزند حتی اگر برق خانه سالم باشد. دلایل فنی سوختن مکرر پمپ آب، اهمیت داکت هوا، کاویتاسیون و خشککاری را بررسی میکنیم.
برق شهر ۲۲۰ ولت استاندارد است، سیمکشی درست انجام شده و محافظ و فیوز هم کار میکند. با این حال، شما در یک سال دو بار پمپ آب را عوض کردهاید و هر بار سیمپیچ آن سوخته است. این وضعیت برای کاربران بسیار آزاردهنده است. واقعیت این است که خرابی برق تنها دلیل سوختن پمپ نیست. چرا بعضی پمپها همیشه میسوزند حتی با برق استاندارد؟ پاسخ در نوع کاربری و نگهداری پمپ نهفته است.
۱. خشککاری پمپ (مهمترین دلیل)
مهمترین عامل سوختن پمپ، کار کردن آن بدون آب است. آب در پمپ دو کار انجام میدهد: هم سیال مکانیکی است که جریان دارد و هم خنککننده موتور است. وقتی پمپ هوا میکشد یا منبع خالی است، خنککنندگی حذف میشود. سیمپیچهای الکتریکی در عرض چند دقیقه دمای بسیار بالا پیدا کرده و عایق آنها ذوب میشود و پمپ میسوزد. همیشه از خالی نبودن منبع آب مطمئن شوید.
۲. کاویتاسیون (سنگین شدن آب)
اگر پمپ در شرایط کاویتاسیون (ورود هوا و جوشش حبابها) کار کند، لرزش شدیدی ایجاد میشود. این لرزش باعث میشود یاتاقانها و قطعات مکانیکی زود خراب شوند و فشار روی موتور افزایش یابد. در این حالت موتور باید توان بیشتری برای چرخش پروانه صرف کند که باعث اضافه بار شدن و سوختن میشود.
۳. مسدود بودن مسیر خروجی
اگر خروجی پمپ مسدود باشد (مثلاً شیر اصلی بسته مانده باشد یا یک انسداد در لوله وجود داشته باشد)، پمپ در حالت “بسته” (Dead head) کار میکند. در این حالت، موتور انرژی تولید میکند اما آب جاری نمیشود تا گرمای موتور را ببرد. تمام انرژی الکتریکی به گرمای مکانیکی تبدیل شده و درون بدنه محبوس میشود. این امر سریعاً باعث سوختن بوبین موتور میشود.
۴. نوسان فشار و ولتاژ نامنظم
شاید ولتاژ لحظهای ۲۲۰ باشد، اما نوسانات لحظهای (Surge) در شبکه محلی وجود داشته باشد. اگر پمپ فاقد کنتاکتور و محافظ مناسب باشد، این نوسانات به موتور آسیب میزنند. بهتر است برای پمپهای بزرگ، از کلید محافظ موتور استفاده کنید که در برابر اضافه بار و نوسان ولتاژ محافظت کند.
۵. کارکرد در حالت فاز باز (برای سه فاز)
اگر یک فاز برق پمپ سه فاز قطع شود اما پمپ همچنان با دو فاز کار کند، موتور شدیداً داغ میشود و میسوزد (چون باید همان توان را با دو سیمپیچ تولید کند). رله حفاظت فاز (Phase Failure Relay) نصب نکردن، عامل اصلی سوختنهای مکرر در پمپهای سه فاز صنعتی است.
۶. محیط گرم و تهویه ضعیف
اگر پمپ در یک اتاقک کوچک، زیرزمین یا کمد بسته نصب باشد که جریان هوا در آن نیست، گرما نمیتواند از بدنه پمپ دفع شود. دمای محیط بالا به اضافه گرمای موتور، منجر به خرابی عایقها میشود.
نتیجهگیری
برای جلوگیری از سوختن مکرر پمپ، همیشه قبل از روشن کردن از آبگیری اطمینان حاصل کنید، مسیر خروجی را باز بگذارید و اگر پمپ سه فاز است، حتما رله محافظت از فاز نصب کنید. نگهداری صحیح، از تعویضهای پرهزینه جلوگیری میکند.
