نقش قطعهای که دیده نمیشود اما بیشترین فشار را تحمل میکند
نقش قطعهای که دیده نمیشود اما بیشترین فشار را تحمل میکند
قلب تپنده مخفی پمپ کدام است؟ معرفی شفت یا محور پمپ به عنوان قطعهای که بیشترین فشار مکانیکی و خستگی را تحمل میکند اما دیده نمیشود
هنگام بررسی پمپ، معمولاً اولین نگاه ما به بدنه چدنی براق، موتور بزرگ یا پروانههای قابل مشاهده است. اما قطعهای وجود دارد که در عمق بدنه مخفی شده است، کمتر کسی به آن فکر میکند، اما “شافت” (Shaft) یا محور پمپ است. در این مقاله به بررسی نقش این قطعه میپردازیم: قطعهای که دیده نمیشود اما بیشترین فشار را تحمل میکند.
شفت؛ ستون فقرات پمپ
شافت میلهای فلزی است که موتور را به پروانه وصل میکند و نیروی چرخشی را منتقل میکند. این قطعه باید چندین تن فشار مکانیکی را تحمل کند.
فشار پیچشی (Torque): موتور قدرت زیادی تولید میکند و شافت باید این پیچش را بدون شکستن تحمل کند.
فشار خمشی: وزن پروانه، جذب آب و عدم تعادل باعث میشود نیروهایی عمود بر شافت وارد شوند و بخواهند آن را خم کنند. شافت باید در برابر این خمیدگی مقاوم باشد.
ارتعاشات: لرزش مداوم پمپ مستقیماً روی شافت تاثیر میگذارد و باعث “خستگی فلز” میشود.
چرا شافت مهمترین قطعه است؟
اگر بدنه پمپ ترک بخورد، قابل تعمیر است. اگر سیمپیچ بسوزد، قابل تعویض است. اما اگر شافت بشکند یا خم شود، معمولاً فاجعه رخ میدهد. وقتی شافت در اثر خستگی میشکند، قطعات چرخان با سرعت بالا درون بدنه پرتاب میشوند و میتوانند بدنه را سوراخ کنند یا باعث آتشسوزی شوند.
همچنین شافت در نقاطی که با مکانیکال سیل و یاتاقانها در تماس است، تحت سایش مداوم است. سایش شافت باعث میشود مکانیکال سیل دیگر کار نکند و آب نشت کند.
جنس شافت و اهمیت آن
به همین دلیل، برندهای معتبر مثل پمپ پمپیران و لئو برای ساخت شافت از فولادهای آلیاژی ضدزنگ (Stainless Steel) استفاده میکنند. شافتهای معمولی ممکن است در آب شور زنگ بزنند و ریزش کنند. یک شافت زنگزده قدرت خود را از دست میدهد و در ناگهانترین لحظه (مثلاً زمان استارت) میشکند.
نکات نگهداری از شافت
چون شافت دیده نمیشود، نگهداری از آن اغلب نادیده گرفته میشود.
هرگز پمپ را با گیرپاچه روشن نکنید (این فشار ناگهانی به شافت آسیب میزند).
هنگام تعویض مکانیکال سیل، حتماً سطح شافت را چک کنید. اگر شیار دارد، باید تعویض شود، در غیر این صورت مکانیکال سیل جدید همان روز خراب میشود.
اطمینان حاصل کنید که یاتاقانها سالم هستند تا از خم شدن شافت جلوگیری شود.
نتیجهگیری
شافت قهرمان گمنام پمپ است. تمام فشار کار و انتقال قدرت بر عهده این میله ظریف است. خرابی شافت معمولاً با نشت آغاز میشود و با شکستن پایان مییابد. سلامت شافت را در سرویسهای دورهای جدی بگیرید، چون سلامت کل سیستم به آن وابسته است.
